Giữ “Tiếng thơm” cho rượu làng Vân

22:06 27/11/2014 | Lượt xem: 876

Hàng trăm năm trước, vị cay nồng và hương thơm đặc biệt của rượu làng Vân đã được Vua Trần khen ngợi và ban cho 4 chữ ” Vân hương mỹ tửu”. Trải qua bao năm cho đến hôm nay, tiếng thơm rượu làng Vân vẫn tiếp tục lan toả gần xa. Nhờ bàn tay, khối óc của người dân địa phương đang giữ gìn thương hiệu cho đặc sản quê mình.

 

Bắt đầu từ vốn hiểu biết ít ỏi như thế về rượu làng Vân, chúng tôi tìm về quê hương của “Vân hương mỹ tửu” tại xã Vân Hà (Việt Yên). Trong tiết trời xuân đẹp dịu dàng, đi qua bao ngõ nhỏ quanh co tham quan ngôi làng cổ với nghề truyền thống, chúng tôi gặp những người dân địa phương và được nghe các cụ cao tuổi kể rằng: Rượu làng Vân có cách đây khoảng 800 năm. Từ gạo nếp cái hoa vàng kết hợp với loại men của 35 vị thuốc bắc cùng với bí truyền gia tộc lâu đời, thổ nhưỡng, nguồn nước địa phương đã tạo nên loại rượu đặc biệt. Nghề nấu rượu đã tồn tại bao đời, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người dân nơi đây. Hiện nay, cả làng có khoảng 700/900 hộ làm nghề nấu rượu kết hợp chăn nuôi.

 

Đến HTX Vân Hương, nơi đang sản xuất ra loại rượu có chất lượng cao. Trụ sở HTX đặt tại nhà Chủ nhiệm Nguyễn Văn Tường. Vẻ cởi mở và đầy tự hào, vợ chồng ông Tường và các xã viên đưa chúng tôi đi tham quan dây chuyền chưng cất rượu. Và trong khi nhấm nháp hương vị rượu nếp ngâm hạ thổ vàng óng, cay cay ngòn ngọt, những người chủ mến khách hào hứng nói về quá trình giữ thương hiệu cho rượu làng Vân.

 

Những lời kể tóm tắt đơn giản nhưng phần nào thể hiện quyết tâm giữ lại thương hiệu cho đặc sản quê mình. Qua bao thăng trầm của lịch sử với khó khăn trong đời sống người dân, tuy nghề vẫn duy trì song chất lượng rượu làng Vân đã thay đổi khi nguyên liệu được thay thế bằng khoai, sắn… Thế nên có thời kỳ, hương thơm cay nồng hấp dẫn của rượu Vân chỉ còn trong lịch sử. Những năm đó rượu làng Vân chủ yếu cung cấp cho nhu cầu người dân quanh vùng.

 

Niềm tự hào về đặc sản quê hương thôi thúc khiến không ít người dân quyết tâm khôi phục và xây dựng thương hiệu cho rượu làng mình. Một trong số những người đó là ông Nguyễn Văn Tường. Từ những năm 90 của thế kỷ XX, với bí quyết, kinh nghiệm ông cha truyền lại, ông Tường mày mò chuyển hướng nấu rượu gạo. Thấy rằng “một cây là chẳng nên non”, ông Tường bàn với một số anh em, bạn bè thành lập HTX vào năm 2001 nhằm tập trung vốn đầu tư và đăng ký thương hiệu cho rượu làng mình. Khoát tay chỉ vào hệ thống máy móc khá đồ sộ, ông Tường giảng giải: “Cải tiến công nghệ thiết bị nâng cao chất lượng sản phẩm là điều chúng tôi luôn nghĩ đến. Thời gian đầu, HTX mới có điều kiện sử dụng loại máy nhỏ theo kiểu bán thủ công, nên năng suất, chất lượng sản phẩm còn hạn chế. Nhưng từ cuối năm 2005, các xã viên đã tập trung vốn đầu tư 600 triệu đồng lắp đặt dây chuyền tinh cất rượu chất lượng cao. Dây chuyền này có 2 hệ thống tháp được sử dụng để tách các tạp chất, xử lý độc tố và tinh luyện rượu sạch”. Rượu thô được nấu từ các bếp thủ công đưa về tinh cất qua dây chuyền này đạt chất lượng cao, có hương vị đặc trưng của thuốc bắc và hương nếp cái hoa vàng, thơm ngon, dịu êm, không có độc tố, bảo đảm vệ sinh, đạt các chỉ tiêu, quy định của Nhà nước.

 

Theo lời ông Chủ nhiệm kể: Sau khi chất lượng rượu đã được nâng lên, sản phẩm làm ra với số lượng lớn thì HTX lại đứng trước khó khăn trong việc tìm thị trường tiêu thụ. Cùng với cải tiến bao bì, mẫu mã hấp dẫn hơn, Ban chủ nhiệm HTX thường xuyên đầu tư giới thiệu, quảng bá sản phẩm qua các hội chợ, mở các đại lý tại các tỉnh, thành phố để kịp thời đưa sản phẩm đến với khách hàng.

 

Câu chuyện của chúng tôi bị ngắt giữa chừng bởi có người khách nước ngoài đến thăm. Người khách đưa danh thiếp và giới thiệu tên là Kuo -Ting- Feng, người Đài Loan, Tổng Giám đốc một doanh nghiệp tại Bắc Ninh. Ông nói: “Dịp tết vừa rồi tôi đi dự hội nghị, được biếu bình rượu làng Vân. Tôi gửi về nhà và mọi người uống đều khen. Hôm nay tôi đến tận nơi sản xuất là muốn mua sản phẩm này về làm quà cho gia đình, bạn bè”. Câu chuyện giữa chủ và khách nhanh chóng trở nên sôi nổi, hào hứng xung quanh đặc sản rượu quê hương. Bà Bình, vợ ông Tường phấn khởi nói với tôi, gần đây thường xuyên có những vị khách nước ngoài tìm về mua rượu làng Vân như thế.

 

Tiếng thơm lan xa nên trong khi các hộ sản xuất nhỏ lẻ tại địa phương gặp khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm thì rượu do HTX Vân Hương làm ra không đủ cung cấp cho nhu cầu. Năm 2006, sản lượng đạt hơn 20 nghìn lít, doanh thu tăng gấp đôi so với năm trước. Ông Nguyễn Văn Kỳ, một xã viên cho biết: “Từ khi tham gia vào HTX, sản xuất loại rượu truyền thống có chất lượng tốt nên việc tiêu thụ và thu nhập ổn định hơn, không còn phải lo giá cả lên xuống thất thường như trước!” Hiện HTX Vân Hương có thêm các mẫu rượu VODKA, nếp ngâm hạ thổ… Mới đây vào dịp giáp tết Nguyên đán Đinh Hợi, HTX Vân Hương mang 4 mẫu rượu đến tham gia “Liên hoan tuyển chọn rượu Việt Nam” lần thứ nhất diễn ra tại Hà Nội, thì có 3 mẫu được trao giải thưởng, trong đó hai sản phẩm 31%Vol và 39% Vol giành giải nhất.

 

Ông Tường cho biết: “HTX đang triển khai dự án lắp đặt thêm bộ phận tự động vận chuyển nguyên liệu thô vào và lấy sản phẩm tinh thay thế cho công đoạn làm thủ công lâu nay, qua đó góp phần quản lý chất lượng sản phẩm ổn định”. Tới đây, HTX đầu tư khoảng 6 tỷ đồng mở rộng diện tích sản xuất phía đầu làng, nơi thuận lợi về giao thông. Tại đây sẽ xây dựng khu nhà xưởng có công suất lớn và bảo đảm tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm. Khu sản xuất mới này sẽ có khả năng thu mua khoảng 50% rượu thô trong làng, phấn đấu tinh cất khoảng 40 nghìn lít/năm”. Tuy nhiên theo lời ông Tường, khó khăn gặp phải hiện nay là vốn đầu tư. Điều này, đòi hỏi sự quan tâm, hỗ trợ hơn nữa của các cấp, ngành cũng như cần có sự liên doanh, liên kết giữa các doanh nghiệp, những người có tâm huyết nhằm huy động vốn đầu tư cho sản xuất.

 

Rời làng Vân khi trời đã muộn, chia tay những người dân làng nghề, phía sau chúng tôi những bếp rượu đang đỏ lửa. Xe đi xa dần vùng quê này nhưng chúng tôi vẫn như thấy thoảng đâu đây hương vị rượu nếp cay nồng, càng khâm phục quyết tâm và sự sáng tạo của mỗi con người nơi đây để cố gắng giữ lại “tiếng thơm” cho đặc sản quê hương.

 

Vi Lệ Thanh

Tin tức khác